Nie ustają prace nad zmianami w Ustawie o Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych w powołanym w tym celu zespole eksperckim, który stara się uporządkować najważniejsze kwestie w tym temacie. Cel jest jeden – likwidacja tzw. białych plam i zapewnienie transportu wszystkim osobom, które potrzebują z niego skorzystać. Powoli już krystalizuje się program zmian, które mają pomóc go osiągnąć, a są one różnorodne.

Przedstawiamy najważniejsze z nich

.

Nowe kompetencje marszałków województw

Zgodnie z nowymi założeniami, do obowiązków marszałka województwa należeć będzie: koordynowanie działań organizatorów publicznego transportu zbiorowego w regionie, opracowywanie planu transportowego województwa oraz nadzorowanie jego realizacji. Marszałek będzie również odpowiedzialny za rozdysponowanie środków z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych (FRPA) w województwie, w tym za zatwierdzanie umów dotyczących dopłat z innymi organizatorami transportu publicznego.

Plan transportowy województwa

Plan transportowy województwa obejmuje: przewozy gminne, powiatowe, powiatowo-gminne oraz wojewódzkie. Dokument ten określa standardy częstotliwości połączeń, które powinny wynosić co najmniej trzy pary kursów dziennie, także w weekendy i dni wolne od pracy. Plan zapewnia minimalny poziom dostępności komunikacyjnej i uwzględnia możliwości stosowania przewozów typu „door to door”.

Korzyści płynące z tego rozwiązania obejmują możliwość uzyskania dofinansowania z Funduszu, co wiąże się z zapewnieniem standardów częstotliwości i dostępności połączeń w publicznym transporcie zbiorowym. Organizatorzy transportu są zobowiązani do współpracy z marszałkiem i przedstawiania mu propozycji do planu transportowego, co ma na celu realizację potrzeb lokalnych społeczności.

Marszałek województwa jako integrator przewozów

Działania marszałka mają na celu skuteczną walkę z wykluczeniem transportowym. W ramach swoich kompetencji, marszałek podejmuje działania związane z realizacją potrzeb pasażerów, organizowaniem przewozów publicznych w województwie, zapewnieniem minimalnej dostępności i częstotliwości transportu oraz integracją transportu autobusowego i kolejowego.

Wykluczenie komunikacyjne

Wykluczenie komunikacyjne ogranicza możliwość korzystania z podstawowych praw obywatelskich, takich jak wolność poruszania się, prawo do zdrowia oraz prawo osób z niepełnosprawnościami do wsparcia ze strony władz publicznych w zakresie komunikacji. W związku z tym jednostki samorządu terytorialnego mają nowe zadania związane z organizowaniem publicznego transportu zbiorowego, aby przeciwdziałać temu zjawisku.

Obowiązek publikacji rozkładów jazdy i wyszukiwarki połączeń

Organizatorzy publicznego transportu zbiorowego oraz przewoźnicy drogowi będą zobowiązani do publikacji rozkładów jazdy w standardzie cyfrowej wymiany informacji GTFS lub NeTex oraz ich regularnej aktualizacji. Celem jest stworzenie ogólnopolskiej bazy danych z godzinami odjazdów, przyjazdów oraz przystankami, wzbogaconej o wyszukiwarkę połączeń. Docelowo planowane jest uruchomienie Krajowego Produktu Dostępu do Danych na temat podróży i ruchu w różnych rodzajach transportu.

Zróżnicowanie wysokości dopłat z funduszu rozwoju przewozów autobusowych

Ministerstwo Infrastruktury określi w rozporządzeniu wysokość dopłaty do 1 wozokilometra, przy czym maksymalna stawka dopłaty wyniesie 5 zł. Wprowadzona zostanie również gradacja wysokości dopłat z FRPA, związana z kryteriami jakościowymi, takimi jak liczba miejsc siedzących w autobusie, częstotliwość połączeń oraz wskaźnik zamożności w regionie.

Zmiana kolejności pierwszeństwa w objęciu dopłatą z funduszu

Marszałek województwa uzyska pierwszeństwo w ubieganiu się o dopłaty z FRPA. W dalszej kolejności dopłaty będą przyznawane według następującej hierarchii: związki powiatów, powiaty, związki powiatowo-gminne, związki międzygminne oraz gminy.

Finansowanie nowych zadań marszałków

W ramach Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych zarezerwowane zostaną środki na wydatki związane z obsługą funduszu w urzędach marszałkowskich, proporcjonalnie do przyznanych środków dla danego województwa.

Wsparcia marszałków przez ITD w kontrolowaniu wykorzystania środków funduszu

Planowane jest poszerzenie zakresu uprawnień wojewódzkich inspektorów transportu drogowego w celu kontroli faktycznego wykonywania przewozów na liniach komunikacyjnych objętych dopłatą z funduszu i zgodności ze standardami.

Standardy jakości taboru

Realizacja przewozów na liniach objętych dopłatami z funduszu będzie wymagała stosowania odpowiednich standardów. Od 2026 roku przewozy mają być realizowane wyłącznie autobusami produkowanymi nie wcześniej niż w 2006 roku, natomiast od 2038 roku – autobusami, które w danym roku świadczenia usług nie będą starsze niż 15 lat. Należy podkreślić, że te standardy nie będą stosowane do umów wieloletnich.

Umowy wieloletnie

Zachowana zostanie możliwość zawierania umów wieloletnich, jednak okres ich trwania zostanie skrócony z 10 do 3 lat. Skrócenie to jest uzasadnione w kontekście ewaluacji linii komunikacyjnych oraz potrzeby eliminacji wykluczenia komunikacyjnego, co czyni zasadnym ograniczenie czasu trwania umów o dopłaty do maksymalnie 3 lat.

Źródło: OSPO