Od 14 listopada 2026 r. wzrasta opłata za badania psychologiczne kierowców. Zamiast dotychczasowych 150 zł trzeba będzie zapłacić 200 zł. Podwyżka wynosi 50 zł, czyli ponad 33 proc. Dla kierowców zawodowych ważne jest jednak nie tylko to, ile będą kosztować badania, ale również kto powinien pokryć ten wydatek i co właściwie sprawdzają psychotesty.
Psychotesty droższe o 50 zł
Nowa stawka za badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu wyniesie 200 zł. Zmiana obejmuje również ponowne badania przeprowadzane w trybie odwoławczym.
Podwyżkę wprowadza rozporządzenie Ministra Zdrowia z 26 października 2026 r. Nowe przepisy wchodzą w życie 14 listopada 2026 r.
Przewidziano również przepis przejściowy. Jeżeli badanie rozpoczęło się przed wejściem w życie nowych stawek, ale nie zakończyło wydaniem orzeczenia psychologicznego, stosuje się dotychczasową opłatę w wysokości 150 zł.
Kto płaci za psychotesty – kierowca czy szef?
W przypadku kierowców zatrudnionych w firmach transportowych koszt badań psychologicznych ponosi pracodawca. Nie powinien on przerzucać tego wydatku na pracownika.
Obowiązek ten wynika z art. 39l ustawy o transporcie drogowym. Przedsiębiorca ma obowiązek kierować zatrudnionych kierowców na wymagane badania lekarskie i psychologiczne oraz pokrywać ich koszty.
Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorców wykonujących przewozy na własny rachunek. Jeżeli kierowca prowadzi własną działalność i sam wykonuje przewozy, koszt badań jest jego wydatkiem związanym z prowadzoną działalnością.
Co właściwie sprawdzają psychotesty?
Badania psychologiczne nie ograniczają się do sprawdzenia refleksu. Ich zadaniem jest ocena predyspozycji psychicznych i psychomotorycznych, które mają znaczenie podczas prowadzenia pojazdu.
W przypadku kierowcy ciężarówki lub autobusu istotne jest między innymi to, czy potrafi szybko dostrzec zagrożenie, prawidłowo ocenić sytuację na drodze i odpowiednio zareagować.
Podczas badań oceniane są między innymi:
- szybkość i dokładność spostrzegania;
- koordynacja wzrokowo-ruchowa;
- czas reakcji i jego stabilność;
- zdolność koncentracji i podzielność uwagi;
- ocena odległości i prędkości innych pojazdów;
- sprawność myślenia i podejmowania decyzji;
- wybrane cechy osobowości.
To właśnie te umiejętności mogą mieć znaczenie w sytuacjach, w których kierowca musi jednocześnie obserwować drogę, kontrolować zachowanie innych uczestników ruchu i reagować na zmieniające się warunki.
Koncentracja i czas reakcji mają znaczenie
Podczas wielogodzinnej jazdy kierowca musi utrzymywać uwagę, obserwować otoczenie i przetwarzać wiele informacji jednocześnie. Szczególnie wymagająca może być jazda monotonną trasą, kiedy łatwiej o spadek koncentracji.
Istotny jest również czas reakcji. Sam szybki refleks nie wystarczy. Ważne jest także, aby reakcje były odpowiednie do sytuacji i nie różniły się nadmiernie pod względem szybkości.
Przykładowo podczas nagłego hamowania pojazdu jadącego przed ciężarówką liczy się nie tylko moment dostrzeżenia zagrożenia, ale również prawidłowa ocena odległości i podjęcie właściwej decyzji.
Co ile lat kierowca musi przechodzić psychotesty?
Badania psychologiczne kierowców wykonujących przewóz drogowy nie są dobrowolne ani uzależnione od decyzji lekarza medycyny pracy. Obowiązek ich przeprowadzania wynika bezpośrednio z art. 39k ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Przepisy określają również częstotliwość badań. Kierowcy, którzy nie ukończyli jeszcze 60 lat, muszą przechodzić psychotesty co 5 lat. Po ukończeniu 60. roku życia badania należy wykonywać już co 30 miesięcy, czyli co dwa i pół roku.
Oznacza to, że lekarz medycyny pracy nie może zwolnić kierowcy zawodowego z obowiązkowych badań psychologicznych tylko dlatego, że podczas badania lekarskiego nie stwierdził żadnych problemów zdrowotnych. Psychotesty stanowią odrębne badanie, przeprowadzane przez uprawnionego psychologa.
Przepisy przewidują również dodatkowe sytuacje, w których kierowca może zostać skierowany na badania psychologiczne. Zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami może do tego dojść, gdy podczas badania lekarskiego zostanie stwierdzona możliwość istnienia poważnych przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Nie należy jednak mylić takiego skierowania z obowiązkowymi badaniami okresowymi kierowców wykonujących przewóz drogowy.
Badania psychologiczne to nie to samo co lekarskie
Badania lekarskie i psychologiczne mają różne zadania. Pierwsze dotyczą stanu zdrowia i sprawności fizycznej, natomiast psychotesty koncentrują się na funkcjonowaniu psychicznym i psychomotorycznym kierowcy.
Dzięki temu można ocenić między innymi zdolność koncentracji, szybkość reakcji, koordynację wzrokowo-ruchową i sprawność podejmowania decyzji.
Dla kierowcy zawodowego nie jest to więc wyłącznie kolejna formalność związana z wykonywaniem pracy. Wynik badania dostarcza informacji o predyspozycjach, które mają znaczenie podczas codziennego poruszania się po drogach.
Od 14 listopada za tę ocenę trzeba będzie zapłacić więcej. W przypadku pracowników zatrudnionych w transporcie koszt podwyżki powinien jednak ponieść pracodawca.
Źródło: Ministerstwo Zdrowia, fot. poglądowa
