Pierwszeństwo pieszych na pasach miało poprawić bezpieczeństwo, ale czy sposób, w jaki dziś interpretuje się te przepisy, rzeczywiście temu służy? Poważny wypadek w Kętach, gdzie samochód ciężarowy potrącił 15-letnią dziewczynę, ponownie stawia pytania o odpowiedzialność kierowców i pieszych oraz skutki zmian w prawie.
Do zdarzenia doszło w piątek 13 listopada około godziny 6.30 na ulicy Tadeusza Kościuszki, w ciągu drogi krajowej nr 52 w Kętach. W rejonie przejścia dla pieszych, przy przejeździe kolejowym, doszło do potrącenia 15-letniej pieszej przez samochód ciężarowy marki DAF. Pojazdem kierował 61-letni mężczyzna. Nastolatka doznała poważnych obrażeń i została przewieziona do szpitala.
Policja prowadzi czynności mające ustalić dokładne okoliczności wypadku. Na tym etapie nie ma podstaw, aby przesądzać o winie któregokolwiek z uczestników.
Nie zamierzamy więc rozstrzygać, kto zawinił w Kętach. Jest jednak coś, co przy okazji tego zdarzenia warto przypomnieć. Chodzi o przepisy dotyczące pierwszeństwa pieszych, które od lat budzą kontrowersje i bywają interpretowane w sposób daleki od ich rzeczywistego brzmienia.
Pierwszeństwo pieszych na pasach. Co naprawdę zmieniło się w 2021 roku?
1 czerwca 2021 roku weszły w życie przepisy, które przyznały pieszym dodatkową ochronę. Od tego momentu pierwszeństwo przed pojazdem ma nie tylko pieszy znajdujący się już na przejściu, ale również osoba wchodząca na przejście.
Zmiana była istotna. Wcześniej kierowca miał obowiązek ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu. Po nowelizacji obowiązek ten objął również pieszego wchodzącego na pasy.
Warto jednak zwrócić uwagę na różnicę, która często umyka w dyskusjach o bezpieczeństwie.
W przepisach nie zapisano, że pierwszeństwo ma pieszy zbliżający się do przejścia. To kierowca, zbliżając się do pasów, ma obowiązek zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość i być przygotowanym do ustąpienia pierwszeństwa. Nie oznacza to jednak, że każda osoba idąca chodnikiem w kierunku przejścia automatycznie uzyskuje pierwszeństwo przed pojazdami.
To dwie różne sytuacje, które nie powinny być ze sobą utożsamiane.
Pieszy też ma obowiązki. O tym często się zapomina
Przyznanie pieszym pierwszeństwa nie oznacza, że ustawodawca zwolnił ich z odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo.
Art. 13 ustawy Prawo o ruchu drogowym zobowiązuje pieszego wchodzącego na jezdnię do zachowania szczególnej ostrożności. Jeszcze bardziej jednoznaczny jest art. 14, który zabrania między innymi wchodzenia na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd, również na przejściu dla pieszych.
Nie jest więc tak, że pieszy może wejść na pasy w dowolnym momencie, nie patrząc na nadjeżdżające samochody, a kierowca zawsze musi być w stanie zatrzymać pojazd.
Tymczasem na drogach można zaobserwować sytuacje, w których niektórzy piesi traktują pierwszeństwo niemal jak gwarancję bezpieczeństwa. Wchodzą na przejście bez upewnienia się, czy nadjeżdżający pojazd zdąży się zatrzymać. Zdarza się również, że robią to zza zaparkowanych samochodów, innych przeszkód albo wpatrzeni w ekran telefonu.
Oczywiście nie można generalizować. Wielu pieszych zachowuje się odpowiedzialnie, podobnie jak zdecydowana większość kierowców stara się przestrzegać przepisów. Problem polega jednak na tym, że nieodpowiedzialne zachowanie jednego uczestnika ruchu może mieć bardzo poważne konsekwencje dla drugiego.
Ciężarówka nie zatrzymuje się w miejscu
W przypadku samochodów ciężarowych sprawa jest szczególnie istotna. Duża masa pojazdu, długość zestawu, warunki drogowe i prędkość mają bezpośredni wpływ na drogę hamowania.
Kierowca ciężarówki musi obserwować nie tylko samą jezdnię, ale również otoczenie pojazdu. Widoczność z kabiny nie jest taka sama jak z samochodu osobowego. Istnieją martwe pola, a pieszy, który nagle pojawi się przed pojazdem, może znaleźć się w sytuacji, w której uniknięcie potrącenia będzie bardzo trudne.
Nie oznacza to oczywiście, że kierowca ciężarówki ma inne zasady pierwszeństwa niż kierowca samochodu osobowego. Ma takie same obowiązki wynikające z przepisów. Musi zachować szczególną ostrożność, odpowiednio zmniejszyć prędkość i ustąpić pierwszeństwa pieszemu.
Ale odpowiedzialność za bezpieczeństwo nie może spoczywać wyłącznie na kierowcy.
Czy pierwszeństwo nie zostało zbyt daleko posunięte?
I tu dochodzimy do sedna problemu. Czy zmiana przepisów z 2021 roku nie stworzyła u części pieszych przekonania, że na przejściu zawsze są chronieni, niezależnie od tego, jak się zachowują?
Przepisy miały poprawić bezpieczeństwo. Samo przyznanie pierwszeństwa nie sprawiło jednak, że zniknęły ograniczenia fizyczne, droga hamowania czy czas reakcji kierowcy. Nie zmieniło też faktu, że samochód ciężarowy waży wielokrotnie więcej niż pieszy i w przypadku zderzenia to właśnie osoba piesza ponosi najczęściej najpoważniejsze konsekwencje.
Można oczywiście oczekiwać od kierowców jeszcze większej uwagi. Można nakładać na nich kolejne obowiązki i kary za nieprzestrzeganie przepisów. Tylko czy rzeczywiście rozwiązuje to problem, jeśli jednocześnie nie wymaga się od pieszych równie odpowiedzialnego zachowania?
Prawo powinno chronić słabszych uczestników ruchu, ale nie może tworzyć złudzenia, że pierwszeństwo oznacza nietykalność.
Kto więc odpowiada za bezpieczeństwo na przejściu?
Wypadek w Kętach jest kolejnym przypomnieniem, że przejście dla pieszych nie jest miejscem, w którym można zapomnieć o zasadach bezpieczeństwa.
Nie wiemy jeszcze, jak dokładnie doszło do potrącenia 15-latki. Nie wiemy, czy kierowca miał możliwość uniknięcia zdarzenia ani jakie zachowanie poprzedziło wypadek. To musi ustalić policja.
Możemy jednak zadać pytanie znacznie szersze: czy obecne przepisy i sposób ich komunikowania nie wymagają ponownej dyskusji?
Bo pierwszeństwo na pasach nie powinno być interpretowane jako prawo do wejścia pod nadjeżdżający samochód. Kierowca ma obowiązek ustąpić pierwszeństwa, ale pieszy ma obowiązek zachować ostrożność.
I może właśnie o tym powinniśmy mówić równie często, jak o kolejnych obowiązkach nakładanych na kierowców.
Źródło: Policja.pl
