Podrobiona poligrafia do papierosów znajdowała się w ciężarówce zatrzymanej przez funkcjonariuszy Krajowej Administracji Skarbowej na trasie S61 w Budzisku. Zamiast deklarowanego ładunku papieru mundurowi znaleźli niemal 2,3 mln kartonów do papierosów oraz 253 rolki materiału do filtrów. Kierowca został przesłuchany. KAS nie informuje jednak o przedstawieniu mu zarzutów ani o zatrzymaniu.

Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej z Budziska zatrzymali ciężarówkę, która wjechała do Polski z Litwy. Za kierownicą siedział 60-letni obywatel Białorusi. Dokumenty przewozowe wskazywały, że pojazd transportuje papier.

Kontrola naczepy ujawniła zupełnie inną zawartość. W środku znajdowało się prawie 2,3 mln kartonów do papierosów oraz 253 rolki z korkowymi owijkami do filtrów papierosowych. Towar nosił bezprawnie naniesione znaki towarowe znanych marek tytoniowych.

KAS oszacowała wartość rynkową zabezpieczonego ładunku na prawie 720 tys. zł. Funkcjonariusze przewieźli go do magazynu podlaskiej administracji skarbowej w Suwałkach.

Śledztwo prowadzi Podlaski Urząd Celno-Skarbowy w Białymstoku pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Suwałkach. Kierowca ciężarówki został przesłuchany. Komunikat KAS nie zawiera informacji o przedstawieniu mu zarzutów.

Podrobiona poligrafia. Czy kierowca odpowiada za nielegalny ładunek?

Ta sprawa zwraca uwagę na problem, który dobrze znają kierowcy wykonujący transport międzynarodowy. Osoba prowadząca ciężarówkę często otrzymuje dokumenty przewozowe, podstawia pojazd pod załadunek i rusza w trasę. Nie zawsze ma możliwość sprawdzenia rzeczywistej zawartości każdej palety.

W tym przypadku dokumentacja wskazywała na papier. Kontrola wykazała jednak, że naczepa kryje opakowania do papierosów i materiały do filtrów z podrobionymi znakami towarowymi.

Czy sam fakt przewożenia takiego ładunku oznacza, że kierowca popełnił przestępstwo? Nie.

Śledczy muszą ustalić, czy kierowca wiedział, co znajduje się w naczepie, czy znał nielegalny charakter towaru i czy świadomie uczestniczył w jego przewozie.

Samo przesłuchanie nie oznacza przedstawienia zarzutów. Nie przesądza również o winie. Kierowca może występować w postępowaniu jako świadek, ale śledczy mogą też sprawdzać, czy nie brał udziału w przestępczym procederze.

Kiedy kierowca może trafić do aresztu?

W podobnych sprawach służby nie zawsze kończą czynności na przesłuchaniu. Zdarza się, że zatrzymują kierowców podejrzewanych o udział w nielegalnym procederze. Prokuratura może następnie wystąpić do sądu o zastosowanie tymczasowego aresztowania.

Nie oznacza to jednak, że sam przewóz podejrzanego ładunku wystarcza do zastosowania takiego środka.

Prokuratura musi dysponować materiałem wskazującym na duże prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa. Sąd ocenia również dodatkowe przesłanki, takie jak ryzyko ucieczki, ukrywania się lub utrudniania postępowania.

Warto więc rozróżniać trzy sytuacje: przesłuchanie, przedstawienie zarzutów i tymczasowe aresztowanie. Każda oznacza coś innego.

W sprawie z Budziska KAS poinformowała jedynie o przesłuchaniu 60-letniego kierowcy. Nie ma podstaw, aby twierdzić, że został aresztowany lub uznany za uczestnika nielegalnego procederu.

Odpowiedzialność kierowcy i przewoźnika za podrobiony towar

W takich sprawach zastosowanie może mieć art. 305 ustawy Prawo własności przemysłowej. Przepis dotyczy m.in. oznaczania towarów podrobionymi znakami towarowymi w celu wprowadzenia ich do obrotu oraz dokonywania obrotu takimi towarami.

W podstawowym typie czynu grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do dwóch lat. Surowsza odpowiedzialność dotyczy m.in. przypadków, w których sprawca uczynił sobie z przestępstwa stałe źródło dochodu lub dopuścił się go w stosunku do towaru o znacznej wartości. Wówczas kara może wynieść od sześciu miesięcy do pięciu lat pozbawienia wolności.

Znaczenie ma również art. 18 Kodeksu karnego. Określa on zasady odpowiedzialności za sprawstwo, podżeganie i pomocnictwo.

W przypadku kierowcy śledczy muszą ustalić, czy świadomie ułatwiał popełnienie przestępstwa. Samo prowadzenie ciężarówki z nielegalnym ładunkiem nie wystarcza do automatycznego przypisania mu odpowiedzialności za pomocnictwo.

Podobnie wygląda sytuacja przewoźnika. Sam fakt, że towar znajdował się w ciężarówce należącej do firmy transportowej, nie oznacza jeszcze winy przedsiębiorcy. Znaczenie ma jego wiedza, udział w organizacji przewozu i ewentualne świadome zaangażowanie w nielegalną działalność.

Kierowca nie zawsze wie, co znajduje się w naczepie

Przypadek z Budziska pokazuje, jak poważne konsekwencje może mieć przewóz ładunku, którego rzeczywista zawartość różni się od dokumentacji.

Kierowca odpowiada za wykonywanie swoich obowiązków i powinien reagować na zauważone nieprawidłowości. Nie można jednak oczekiwać, że przy każdym załadunku rozpakowuje wszystkie palety i samodzielnie sprawdza każdy produkt. Szczególnie gdy towar znajduje się na ofoliowanych paletach lub w zaplombowanej naczepie.

Z drugiej strony dokumenty przewozowe nie dają pełnej gwarancji, że ładunek jest legalny. Dlatego podczas kontroli funkcjonariusze sprawdzają nie tylko dokumentację, ale również rzeczywistą zawartość naczep.

W sprawie z Budziska śledztwo ma ustalić, skąd pochodził zabezpieczony towar, kto odpowiadał za jego organizację i dokąd miał trafić. Osobną kwestią pozostaje wiedza kierowcy o rzeczywistej zawartości transportu.

Źródło: IAS w Białmystoku