Transport drogowy zna ten mechanizm aż za dobrze. Gdy tylko pojawia się kryzys, zaczyna się szybkie liczenie kosztów, nerwowe decyzje i szukanie oszczędności tam, gdzie da się je wdrożyć natychmiast. Najczęściej kończy się to tak samo — ograniczaniem wydatków na ludzi i przerzucaniem na nich ciężaru sytuacji.

To nie jest żadna nowość ani przypadek. Dokładnie ten sam scenariusz widać dziś w europejskim lotnictwie, które mierzy się z rosnącymi kosztami i kolejnymi zakłóceniami. Tam również wraca dobrze znany schemat: cięcia, ograniczenia i szybkie decyzje, które mają poprawić wynik tu i teraz.

Brzmi znajomo, bo to po prostu kolejna odsłona mechanizmu, który branża transportowa — szczególnie drogowa — przerabia od lat.

Ten sam scenariusz, inne logo na drzwiach

Transport drogowy nie potrzebuje przykładów z zewnątrz, żeby wiedzieć, jak wygląda „zarządzanie kryzysowe”. Wystarczy cofnąć się o kilka lat i przypomnieć sobie, jak reagował rynek przy pierwszych większych zawirowaniach.

Najpierw zatrzymanie inwestycji. Potem ograniczanie kosztów. A na końcu decyzje kadrowe, które mają przynieść szybki efekt finansowy. Problem w tym, że te decyzje nigdy nie kończą się na „chwilowym ratowaniu sytuacji”. One zostają w systemie na lata. Kierowcy odchodzą z zawodu, młodzi nie widzą w nim przyszłości, a firmy po czasie zostają z problemem, którego nie da się już rozwiązać jednym ruchem.

Dziś mówimy o brakach kadrowych, o starzejącej się branży i o coraz większych trudnościach w rekrutacji. Tyle że to nie jest przypadek. To efekt dokładnie takich decyzji podejmowanych w momentach kryzysowych.

Rynek, który nie ma już zapasu

Największy mit, który regularnie wraca przy każdej trudniejszej sytuacji, jest bardzo prosty: że transport „jakoś to udźwignie”. Nie udźwignie.

Ten rynek od dawna działa na wysokich obrotach. Kierowcy pracują w napiętych grafikach, firmy walczą o rentowność, a margines błędu jest coraz mniejszy. W takiej sytuacji dokładanie kolejnych obciążeń albo ponowne sięganie po najprostsze rozwiązania, czyli cięcia kosztów pracy, to droga donikąd. Bo kierowca, który raz odejdzie z zawodu, nie wraca tylko dlatego, że sytuacja się poprawiła.

Krótkie decyzje, długie konsekwencje

Największym problemem nie jest sam kryzys. Branża transportowa już nie raz pokazała, że potrafi się z niego podnieść. Problemem jest sposób reagowania. Jeżeli każda trudniejsza sytuacja kończy się tym, że koszty przerzuca się na ludzi, to prędzej czy później zaczyna brakować tych, którzy mają ten system utrzymać w ruchu.

Nie da się budować stabilnego transportu na ciągłym „dociskaniu śruby”. Nie da się też w nieskończoność zakładać, że zawsze znajdzie się ktoś, kto wsiądzie za kierownicę i zrobi robotę za coraz mniej korzystnych warunków.

Dlatego to, co dziś widać w lotnictwie, powinno być dla transportu drogowego jasnym sygnałem. Nie dlatego, że to inna branża, ale dlatego, że mechanizm jest dokładnie ten sam. Kryzysy będą wracać. To jest pewne.

Pytanie tylko, czy branża znowu zareaguje w ten sam sposób — czy w końcu przestanie rozwiązywać swoje problemy kosztem ludzi, bez których i tak nigdzie nie pojedzie.

Źródło: ETF, fot. poglądowa