To nie było kolejne spokojne spotkanie „o wyzwaniach transportu”. To było spotkanie, do którego doprowadziła sytuacja, jaka w ostatnich tygodniach zaczęła narastać w branży. 9 kwietnia w Ministerstwie Infrastruktury do rozmów zasiedli wiceministrowie Stanisław Bukowiec i Jarosław Neneman oraz przedstawiciele organizacji transportowych, w tym Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych. Oficjalny komunikat mówi o „bieżących wyzwaniach”, ale trudno oprzeć się wrażeniu, że w rzeczywistości chodziło o próbę opanowania coraz bardziej napiętej sytuacji.
Paliwo, koszty i rynek, który zaczyna się chwiać
Tłem spotkania nie były abstrakcyjne problemy, tylko bardzo konkretne liczby i realne straty. W ostatnich tygodniach branża została mocno uderzona przez wzrosty cen paliw związane z napiętą sytuacją geopolityczną na Bliskim Wschodzie. Nawet jeśli pojawiły się chwilowe sygnały uspokojenia, nikt nie traktuje ich jako trwałej zmiany. Rynek pozostaje niestabilny, a przewoźnicy funkcjonują w warunkach, w których trudno cokolwiek planować.
Do tego dochodzą dane, które dla wielu firm brzmią jak sygnał alarmowy. W pierwszym kwartale z rynku wycofało się około 1700 przedsiębiorstw zajmujących się transportem międzynarodowym, a tempo zamykania działalności jest wyraźnie wyższe niż rok wcześniej. Przy rentowności na poziomie 1–2 proc. i rosnących kosztach paliwa, które dziś potrafi pochłaniać już około 40 proc. wydatków, coraz więcej firm balansuje na granicy opłacalności. W praktyce oznacza to sytuację, w której niektórzy przedsiębiorcy zaczynają dopłacać do każdego pojazdu, tylko po to, żeby utrzymać się na rynku.
Postulaty branży i twarde stanowisko rządu
W takich warunkach trudno się dziwić, że Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych ponownie wróciło do swoich postulatów. Chodzi przede wszystkim o rozwiązania, które mogłyby realnie obniżyć koszty funkcjonowania firm, takie jak częściowy zwrot akcyzy za paliwo, czasowe obniżenie obciążeń fiskalnych czy wprowadzenie mechanizmów wsparcia kryzysowego. To nie są nowe propozycje, ale dziś wybrzmiewają znacznie mocniej, bo stoją za nimi konkretne problemy finansowe przedsiębiorstw.
Odpowiedź strony rządowej była jednak dość powściągliwa. Wiceminister finansów jasno wskazał, że sytuacja budżetu państwa jest napięta, a wcześniejsze działania osłonowe już znacząco obciążyły finanse publiczne. W praktyce oznacza to ograniczone możliwości wprowadzania kolejnych form wsparcia. Zamiast decyzji pojawiły się deklaracje analiz i dalszych rozmów, co dla części branży może brzmieć znajomo.
W spotkaniu uczestniczył również ORLEN, od którego przewoźnicy oczekiwali konkretnych propozycji dotyczących cen paliw. Tu jednak również nie było przełomu. Koncern podkreślił, że poza standardowymi mechanizmami sprzedaży nie przewiduje uprzywilejowanych rozwiązań dla jednej grupy klientów, wskazując przy tym na ograniczenia regulacyjne i ryzyko interwencji ze strony instytucji unijnych.
Jedno spotkanie i coraz więcej pytań
Najważniejsze wnioski z tego spotkania nie wynikają z tego, co zostało powiedziane wprost, ale raczej z tego, czego zabrakło. Branża wyraźnie pokazała skalę problemów i doprowadziła do rozmów na najwyższym poziomie, jednak na razie nie pojawiły się konkretne decyzje, które mogłyby szybko zmienić sytuację.
Tymczasem rzeczywistość nie zwalnia. Koszty rosną, firm na rynku ubywa, a margines błędu jest coraz mniejszy. W takich warunkach każde kolejne „spotkanie” bez realnych rozstrzygnięć zaczyna mieć coraz mniejsze znaczenie.
I właśnie dlatego to, co wydarzyło się 9 kwietnia, może być ważne nie tyle jako początek zmian, ale jako moment, w którym wyraźnie widać, jak duża jest dziś rozbieżność między oczekiwaniami branży a możliwościami – albo decyzjami – po stronie państwa.
Źródło: MI
